Aris Psikoloji
Aris Psikoloji

Online Randevu

Adınız Soyadınız

E-posta adresiniz

Telefon

Mesajınız

Aris Psikoloji Aris Psikoloji

Menü

Tuvalet Eğitimi

Tuvalet Eğitimi

Tuvalet Eğitimi

Tuvalet Eğitimi

Tuvalet eğitimi; çocukların 24-36 ayda kazandıkları bir öz bakım becerisidir. Çocuğa bu eğitimi hangi zamanda verileceği çocuğun fiziksel, duygusal ve bilişsel gelişimiyle doğru orantılıdır.  Tuvalet eğitimine başlamaması ve tamamlanması için çocuklar ve ebeveynler bir takım aşamalardan geçerler.

1.Olgunlaşma: Bu aşama, çocuğunuza tuvalet eğimi vermeye başlamadan önce ki değerlendirmeniz ve gözlemlerinizin olduğu bir karar aşaması gibidir. Çocuğun fiziksel, duygusal ve bilişsel anlamda hazır bulunuşluğuyla alakalıdır. Ebeveynler tarafından çocukta ki mesane kas kontrolünün gelişiminin yeterli olup olmadığı gözlenmelidir. Aşağıdaki soruları gözleminize yardımcı olması açısından çocuğunuz da değerlendirebilirsiniz.

Çocuğunuz 3-4 saat arasında kuru kalabiliyor mu ? 

Kakasının ya da çişini yaptığını anlar mı?  Size belli eder mi?

Bezden rahatsız oluyor mu?

Zıplama ve tırmanma hareketlerini rahatlıkla yapabiliyor mu?

Merdivenleri desteksiz inip çıkabiliyor mu?

Pantolonunu kendi çıkartıp giyebiliyor mu?

Bilişsel olarak kendini ifade edebileceği kelimeler kullanabiliyor mu? 

Eğitime başlamadan önce dikkat edilecek diğer bir konu ise çocuğun dünyasında her şeyin yolunda olup olmadığıdır.

Çocuğun duygusal dünyasında her şeyin rutin bir şekilde ilerlediği bir dönem mi?

Herhangi başka bir eğitimden, öğrenmeden yeni çıkmış olmaması (emzik bırakma, biberon bırakma gibi)  yaşam olaylarında taşınma, boşanma , ölüm gibi değişikliklerin olmadığı, fizyolojik ve duygusal yönden onu rahatsız huzursuz eden bir sağlık durumu olmadığından emin olmalısınız.

Çocuğun duygusal, fiziksel ve bilişsel gelişimi önemli olduğu kadar dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise ebeveyninde öğreten olarak bu duruma hazır olması, sabırlı olması da süreç açından bir o kadar önemlidir.

2.Bilgilendirme: Çocuğunuzun bu eğitime gelişimsel olarak  hazır olduğuna karar verdikten sonra ki aşama ise çocuğunuzu süreç hakkında bilgilendirme aşamasıdır. Öncelikli olarak çocuğunuza tuvalet eğitimi vermeye karar verdikten sonra ona açıklama yaparak, çocuğun ne ile karşılaşacağını bilmesini sağlamalısınız. Hatta eğitime başlama zamanını seçenek sunarak çocuğunuza bırakabilirsiniz .Çocuğa eğitime başlamak için seçenek sunmak, karar vermesini sağlamak, sorumluluk alması ve sürece etkili başlaması açısından oldukça kıymetlidir. Ne zaman bezini çıkartalım bugün mü yoksa 2 gün sonra mı ? Çocuğa seçenek sunmak, kararına saygı duymak ve uymak çocuğun sürece katılımını kolaylaştıracaktır.

Oğlum/kızım sen artık büyüdün  bezini çıkartıp anne ve baba gibi çişini/kakanı tuvalete yapabilirsin. Sen ne zaman kendini hazır hissedersen bezini o zaman çıkartabiliriz. Bezini yarın mı çıkartmak istersin hafta sonu mu?

 

3.Hazırlık: Çocuğunuzu bilgilendirip eğitim vermeye başlamadan önce eğitim için gerekli olan araç gereçleri temin ettiğiniz aşamadır. Size bu eğitimi vermeniz için gerekli olacak araç-gereçlerin bir listesini oluşturabilir ve çocuğunuzla beraber  bu listeyi temin edebilirsiniz. Çocuğunuzun zevklerine uygun seçimler yapmasını, kendi kullanacağı iç çamaşırlarını, lazımlığını, kitaplarını seçmesini  destekleyebilirsiniz.

Lazımlık/ adaptör

Basamak

Basamaklı adaptörler

İç çamaşırı

Çocuklar için resimli tuvalet eğitimi kitapları 

Alıştırma kilotları ( çok önermiyorum)

4.Öğrenme: Çocuğunuzu süreç hakkında bilgilendirdikten ve hazırlıklarınızı yaptıktan sonra ki aşama ise öğrenme ve öğretme aşamasıdır. Sizin rehberliğinizde bu beceriyi kazanacak çocuğunuza karşı sabırlı olmanız, onun hızına uymanız, baskı yapmamanız süreç için çok değerlidir.

Öğrenme sürecinde kullanacağınız araç (lazımlık/ adaptör)  ile oturma kalkma antrenmanları yapabilirisiniz. Bu sayede nasıl kullanacakları hakkında fikirleri de oluşur.

Resimli tuvalet eğitimi kitapları çocuğunuza göstererek, hikayeler okuyarak neler yapması gerektiğini öğretebilir, gösterebilirsiniz. Resimler onun somutlaştırmasına yardımcı olur.

Çocuklarınızı yemek yedikten 15 dakika sonra tuvaletini yapması için tuvalete götürebilir 5 dakika orada oturmasını bekleyebilirsiniz.

Gün içerisinde 2 saate bir tuvalete oturtup çişin olup olmadığını kontrol etmesini sağlayabilirsiniz.

Bezi bir kez çıkardıktan sonra gece ya da gündüz bez kullanmamaya dikkat etmelisiniz.

Geceleri uyumadan çocuğunuzu tuvalete götürmeli ve uykudan 1 - 1.5 saat sonra tekrar  uyandırarak tuvalete götürmelisiniz.

Kaka kontrol etmek çişe göre daha geç olabilir, sabırlı olmalısınız. Bu dönemde kabızlık sorunu oluşmaması için çocuğunuzu sıvı gıdalarla beslenmeyi tercih edebilirsiniz.

 

5.Pekiştirme:  Her öğrenmede olduğu gibi tuvalet eğitimi de bir süreçtir ve belirli bir zamana ihtiyaç vardır, belirli tekrarlar sonrasında bir kazanıma dönüşecektir. Olmazsa olmaz kuralımız SABIR , ANLAYIŞ ve HOŞGÖRÜDÜR.

Çocuğunuzun bu dönemde bir takım kaçırmalar ve kazalar yaşanacaktır. Ebeveyn olarak anlayışlı, sabırlı, hoşgörülü olmak gerekir. Çocuğunuza kızmaktan, ayıplamaktan, utanmasını sağlamaktan, başka kimseler ile karşılaştırmaktan, suçlamaktan ve tehdit etmekten kaçının. Tuvalet eğitimini bir kriz çevirmemeye dikkat edin bu her çocuğun yaşadığı doğal bir gelişim ve öğrenme sürecidir. Çocuğunuza destek olun ve onu motive edin. Eğer ki çocuğunuz ısrarla tuvalet eğitimini redderse ısrarcı ve baskıcı olmayın, her çocuk bezi bırakmak için gerekli olgunluğa farklı zamanlarda ulaşır belki çocuğunuzun biraz daha zamana ihtiyacı olabilir. Unutmayın ki tuvalet eğitimi çocuğunuzun kişiliği ve duygusal gelişimi açısından kritik bir öneme sahiptir. 

Olgunlaşma Zamanı/ Karar zamanı :

Bilgilendirme:

Hazırlık

Deneme Yapma

Cesaretlendirme

Öykü okuma/ resimlerden faydalanma

Sinyalleri Okuyarak Rehberlik etme

Öğrenemesi için tuvalete yönlendirme

Kazalara hazırlıklı olma

Cezadan / baskıdan kaçınma

Sıvı gıdalar tercih etme

Gece kontrollerinde yardımcı olma

Tuvalet Eğitimi neden Kritik bir öneme sahiptir?

Tuvalet eğitiminde doğru bir zaman dilimi, uygun olmayan yöntemler ve tutumlar izlenirse ‘anal fiksasyon’ dediğimiz anal döneme saplanma yaşanabilmektedir. Bu tutumlar çocuklar üzerinde kalıcı etkilere sebep olarak kişiliğin şekillenmesine etki ettiği için kritik bir öneme sahiptir.

Erken verilen tuvalet eğitimi, baskıcı tutumlar, cezalar, fiziksel/duygusal şiddet ve suçlama yoluyla verilmeye çalışılan bir eğitim sonunda çocuklar da ve onların yetişkinlik döneminde özgüven eksiklikleri olan, suçluluk duygusu hisseden, mükemmelliyetci, kendini  yetersiz hisseden, obsesyonları(takıntıları) olan , eli çok sıkı(cimri), aşırı düzenli, titiz kimseler olmasının zeminini oluşturacaktır.

Geç verilen tuvalet eğitimi, aşırı hoşgörülü tutumlar, ihmaller, zamanı gelince kendi söyler, kendi yapar diye düşünerek çocuğu aşırı özgür bırakarak verilmeye çalışılan bir eğitimin sonunda çocuklar da ve onların yetişkinlik dönemine yansımaları sosyal ortamlara kurallara uyum sağlamada , ve insanların değerlerine önem verme konusunda bir takım sorunlar yaşayan bireyler olmasına sebep olabilir. İlişki kurmakta zorluk yaşayan, savruk , düzensiz, bilgi paylaşmayan ve sosyal çevrede kabul edilmekte zorlanan, dışlanan kimseler olabilmektedirler.

 

 

Alt ıslatma (enürezis): Çocuklar bağırsak ve mesane kontrolünü 2-3 yaş döneminde kazanırlar. Gündüz kontrol becerisini 2 yaş civarında gece kontrol becerisini ise 3-4 yaş civarında  kazanırlar. Çocuklar 4 yaş sonrasında  3 ay boyunca haftada 2 kez ya da daha fazla bir alt ıslatma problemi yaşıyorsa destek alınması gerekmektedir.

Dikkat edilmesi gereken nokta ise bu problemin organik (biyolojik) mi yoksa psikolojik bir durumdan kaynaklandığını tespit etmek gerekir.

Organik (Biyolojik) Nedenleri:

Genetik

Gelişimsel sorunlar

İdrar yolu enfeksiyonları

Endokrin sorunları

Psikolojik Nedenleri:

Tuvalet eğitiminin yanlış ya da eksik verilmesi

Aile tutumları

Stres yaratan (travmatik) yaşam olayları 

Erken tuvalet eğitimi

Fobiler

Duygusal ihmal

 

Dışkı kaçırma (enkoprezis): Çocuk bağırsak kontrolü sağlayabildiği bir yaşa gelmesine  rağmen (4yaş) 3 ay süre ile ayda en az 1 kere dışkı kaçırma problemi yaşıyorsa bu durumda destek alınması gerekmektedir.

Dikkat edilmesi gereken nokta bu problemin organik (biyolojik) mi yoksa psikolojik bir durumdan kaynaklandığını tespit etmek gerekir.

Organik (biyolojik) Nedenleri:

Anal fissür (mukoza çatlaması/yırtılması)

Bağırsak sarkmaları

Kas ile ilgili problemlerden

Psikolojik Nedenleri :

Tuvalet eğitiminin yanlış ya da eksik verilmesi

Aile tutumları

Stres yaratan (travmatik) yaşam olayları 

Erken tuvalet eğitimi

Fobiler

Duygusal ihmal

İkincil Dışkı Kaçırma (enkoprezis) : Bu beceriyi uzun süre edindikten (6ay-1yıl) sonra kaka tutma becerisini kaybetmesi durumudur. Her hangi fiziksel bir problem olmadığı halde böyle bir durum yaşanıyorsa psikolojik kökenleri incelenmelidir.

 

Alt ıslatma (enürezis) : Organik herhangi bir  problem olmadan alt ıslatma problemi yaşayan çocuklarda problemin psikolojik kökenli olduğunu kabul edilmektedir ve psikolojik destek alınması gerekmektedir.

Ebeveynler için ebeveyn danışmanlığı

Çocuklar için oyun terapisi en etkili yöntemdir.

Bu sayede problemler ile baş edilmiş ve uygun davranışlar kazanılmış olur.

Yorumlar
Yorum Yap